Çanakkale OLAY gazetesinin TÜKODER Çanakkale Şuba Başkanı Ali Rıza Berkit ile yaotığı röportajı eğitici olacağı inancıyla aşağıda yayımlıyoruz.
TÜKODER Şube Başkanı Ali Rıza Berkit Çanakkale’de tüketicilerin bilinçli bir şekilde hareket ettiğini söyledi. Ali Rıza Berkit tüketici şikayetlerinde geçen yıla göre azalma kaydedildiğini vurguladı.
Olay: TÜKODER’in tarihinden bahseder misiniz?
Ali Rıza Berkit: TÜKODER şubelerinde gönüllü görevliler, tüketici sorunlarının yasal yoldan çözümlenmesine yardımcı olmakta ve tüketici şikâyetlerinin Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri ile yargı organlarına intikalini sağlamaktadır. Ayrıca TÜKODER, tüketici haklarının ihlallerine karşı kampanyalar yapmakta, davalar açmakta yasal mercilere başvurularda bulunmaktadır. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereğince oluşturulan konsey ve kurullarda tüketicinin haklarını TÜKODER temsil etmektedir. 1998 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına çalışan dernek statüsü kazanan TÜKODER, 46 şubesi ve 20 binin üzerinde üyesi ile tüketici hareketinin lokomotifi durumundadır.
Olay: Neden TÜKODER?
Ali Rıza Berkit: TÜKODER, uluslararası tüketici hareketi içinde de saygınlık kazanmış; Uluslararası Tüketiciler Örgütü (Consumers International), Balkan Tüketici Merkezi, Avrupa Birliği - Türkiye Karma İstişare Komitesi üyesi olmuştur. TÜKODER, Avrupa Birliği’nce kabul edilen ve Avrupa Komisyonu Meda Fonu’ndan desteklenen bir proje çerçevesinde, yapısal ve teknik açıdan güçlü, kurumsal bir örgüt olmak için Avrupa Birliği uzmanları ile el ele çalışmaktadır.
Olay: TÜKODER’in mevzuatından bahsedermisiniz?
Ali Rıza Berkit: Tüketici hakları evrenseldir, tüketici sorunları da evrenseldir
Çok eski tarihlerden bu yana, çeşitli hukuk sistemlerinde (örneğin, Roma hukukunda) tüketicinin aldatılmasını önlemeye yönelik hükümler yer almıştır. Ancak tüketici hakları tarihi, uzun ve zorlu mücadeleler ile doludur. Türkiye’de tüketicinin korunmasına yönelik düzenlemelerin geçmişi, Osmanlı dönemine dek uzanır. İhtisap adı verilen ve üretici, dağıtıcı ile tüketici arasındaki güç dengesini sağlamaya yönelik üçlü sistem, şehir temizliği gibi işlerin yanı sıra, esnafın malları eksik tartmaması, yiyecek maddelerine hile katılmaması gibi konularda da fonksiyonel olmuştur. Ahilik sistemi de uzun süre kontrol işlevi görmüştür. Bugün tüketicinin korunması ile ilgili mevzuatın başında 1982 Anayasası gelir. Anayasamızın 172. maddesinde, “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirleri alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.” hükmü yer alır. Bunun dışında tüketici; yasalar, yönetmelikler, tebliğler ve mahkeme kararları ile korunur. 23.02.1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 08.09.1995 tarihinde yürürlüğe girmesinden önce sadece Borçlar Kanunu’un 1 ile 66. maddeleri arasında yer alan sözleşmeler ile ilgili düzenlemeler ve 194 ile 207. maddelerindeki ayıp ve gizli hükümleri; Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabete ilişkin hükümleri; Ceza Kanunu’nun bazı maddeleri geçerliydi. Ancak, 13.12.1994 tarihli 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve Tüketici Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden itibaren, tüketici hukukunun sınırları çizilmiştir. Türkiye’ye, 1999 yılında, Avrupa Birliği’ne adaylık statüsü verilmesi ile birlikte, tüketici hukuku konusunda yeni bir tartışma başladı. AB’ne uyum sürecinde Türk hukuk sisteminin düzenlenmesi kapsamında tüketici hukukuna ilişkin mevzuattaki eksiklikler ve aksaklıkların giderilmesi için TÜKODER üzerine düşeni yapmakta ve yapmaya devam edecektir.
Olay: Tüketiciler şikayetlerini sizlere nasıl bildirecekler?
Ali Rıza Berkit: Eskiden bohçacılar vardı; şimdi de pazarlamacılar var. “ Bir düzine bardak alana bir buzdolabı veriyoruz.” sözüne kananların sayısı, maalesef çok. Son yıllarda TÜKODER’e gelen şikayetlerin % 80’i kapıdan satışlar ile ilgili. Sıklık oranına bakıldığında ikinci sırayı beyaz eşyalara ilişkin şikayetler alıyor. Kampanyalarsa hala tüketicinin korkulu rüyası. Bir başka karabasan da, sağlıksız gıda. Ekonomik krizle birlikte, kamusal hizmetler tüketici şikayetleri açısından ön sıraya geçti. Elektrik, su, doğalgaz, ulaşım, haberleşme gibi kamusal hizmetler üst üste yapılan anormal zamlar ve eklenen vergilerle faturalı soygun boyutuna ulaştı. TüKODER bireysel tüketici şikayetlerinin çözümüyle birlikte genel tüketici sorunlarının çözümü için de aktif uğraş veriyor. Öncelikle ve özellikle "kamusal hizmetler ayıplı olamaz" kampanyasıyla bu hizmetleri veren kuruluşların kar amacı değil kamu yararı gözetmesini talep ediyor. Bir yandan tüketicilerin bu konudaki duyarlılığını yükseltmek amacıyla etkinlikler yapıyor diğer yandan da tüketici mahkemelerinde ve idare mahkemelerinde genel tüketici sorunları ile ilgili davalar açarak hukuk mücadelesi veriyor. Tüketicilerimizin şikayetleri varsa sineye çekmekten başka yollar da var. Eğer satıcıdan veya hizmet veren kişi ve kuruluştan hakkınızı alamıyorsanız, TÜKODER şubelerinin gönüllü elemanları size yardımcı olmaya hazır. Ama önce tüketicilerimiz şu soruyu sorarak kendi kendinize yardımcı olun: Ne yapmalıyım? Aslında en iyi yol, TÜKODER görevlileri ile yüz yüze görüşmek. Bunun için vakitleri yoksa bile, en azından sorunlarını bize bildirsinler. Derneğimizin tüketici şikayetlerinin çeşitliliği ve yoğunluğu hakkında sağlıklı bilgilere ihtiyacı var. Ancak bu verilere dayanarak kamuoyu oluşturmak ve siyasi ve idari kararlarda etkili olmak mümkün.
Olay: Evrensel tüketici hakları nelerdir?
Ali Rıza Berkit: Evrensel tüketici hakları temel gereksinimlerin karşılanması hakkı, sağlık ve güvenirliğin korunması hakkı, ayıplı oranında bedel indirimi, tüketicinin çıkarlarının korunması hakkı, tazmin edilme hakkı eğitilme hakkı, temsil edilme hakkı ve sağlıklı çevrede yaşama hakkı vardır.
Olay: 4077 sayılı Tüketicini Korunması Hakkındaki Kanun’un amacı ve kapsamı nedir?
Ali Rıza Berkit: Bu kanunun amacı, kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir. Kanun, 1. maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar.
Olay: Ayıplı mal nedir, hangi ürünler bu kapsama girer?
Ali Rıza Berkit: Ayıplı mallar ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir. Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir. İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10. maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı kredi miktarı ile sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz. Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz. Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde gösterilir. Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
|
|
Dair Kanun hükümleri uygulanır. Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Olay: Tüketici kuruluşları nelerdir?
Ali Rıza Berkit: Tüketici kuruluşları tüketici konseyi, tüketici sorunları hakem heyetinden oluşmaktadır.
Olay: Tüketici sorunları hakem heyetinin görevleri nelerdir?
Ali Rıza Berkit: Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, bu kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti oluşturmakla görevlidir. Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili odaca görevlendirilir. Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür. Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince re'sen doldurulur. Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir raportör görevlendirilir. Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir. Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir. Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat artışı oranında artar. Bu durum, bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede ilân edilir. 25. maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak bakanlıkça belirlenir. Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Olay: Çanakkale’de tüketiciler bilinçli mi?
Ali Rıza Berkit: Çanakkale’de tüketicilerimiz çok bilinçli bir şeklide hareket ediyorlar. Bizim derneğimiz belirli saatler arasında açık kalıyor. Bazen işlerimiz nedeniyle 5’er 10’ar dakikalık gecikmeler yaşanabiliyor. Tüketicilerimiz dernek camında yazan telefonlarımıza ulaşarak bizlere sorunları olduklarını beyan ediyorlar. Buda bizleri oldukça sevindiriyor. Tüketicilerimiz ne kadar bilinçli olursa bizlere olan başvurularda da o kadar azalma olacaktır.
Olay: Çanakkale’nin ilk 7 aylık istatistiği nedir?
Ali Rıza Berkit: 1 Ocak- 31 Temmuz tarihleri arasında hakem heyetimize 196 tüketicimizin başvurusu oldu. Bu başvurulardan 175 adedi ayıplı mal, 21’i kapıdan satış ve diğer kısmı konfeksiyon şikayetleri olarak açıklandı. Bu dosyalardan 147 tanesi tüketici lehine sonuçlanırken, 32 dosya aleyhine sonuçlandı. Kalan diğer dosyalar ise görüşülmeye devam ediyor. Ayıplı mallar içinde bankaların yıllık aidat bedelleri bakımından tüketiciden tahsil etmek istediği 25-30 YTL arasında değişen fiyatlarda tüketicilerimiz hep galip çıktı ve bu paraları ödemedi. Bankaların itiraz süreleri bulunduğu halde mahkemeler yine de tüketicilerin lehine karar verdi. Bu da bizleri mutlu etti.
Olay: TÜKODER olarak bundan sonra ne gibi çalışmalar yapacaksınız?
Ali Rıza Berkit: Bizler TÜKODER olarak bundan sonrada tüketicilerimizin bilinçlenmesi açısından elimizden ne geliyorsa yapmaya devam edeceğiz. Genel Merkezimizin bizler göndereceği takvim çerçevesinde gerekli çalışmalarımızı gerçekleştireceğiz.
Olay: Bizlere değerli vaktinizi ayırdığınız için teşekkür ederiz.
Ali Rıza Berkit: Bende sizlere derneğimize böyle bir fırsat tanıdığınız için teşekkür ederim.
(www.canakkaleolay.com-29/08/2007
ÇANAKKALE Türkmedya.com TEMSİLCİSİ Olmak için Lütfen Tıklayın »
|
Sitede 
Sitede Değil 
